หนังสือพิมพ์โฟกัสภาคใต้ : Focus Paktai - new

ช่วงหยุดพักร้อน ผมตั้งใจพักผ่อนให้เต็มอิ่มซัก 10 วัน แต่พอเอาเข้าจริงได้พักแค่ 8 วันเอง

ด้วยมีโทรศัพท์จากสถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เชิญไปร่วมสัมมนาเรื่อง การศึกษาลักษณะรูปแบบและความเสี่ยงต่อการทุจริตในองค์กรสาธารณะนอกระบบราชการ

อันเป็นโครงการวิจัยของสำนักงานการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ที่ต้องการศึกษาและวิเคราะห์ลักษณะรูปแบบกลไกการบริหารจัดการใหม่ๆ

เนื่องจากมีองค์กรสาธารณะนอกระบบราชการบางองค์กร มีแนวโน้มเสี่ยงต่อการทุจริตคอร์รัปชั่นในรูปแบบลักษณะ และวิธีการใหม่ๆ

แนวโน้มของการทุจริตที่ว่านั้น มาจากการให้อำนาจรัฐบาลสามารถตราพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การมหาชน โดยกำหนดองค์ประกอบของคณะกรรมการ คุณสมบัติ ลักษณะต้องห้ามของคณะกรรมการ พูดง่ายๆ ว่า เปิดโอกาสให้รัฐบาลล็อกสเปกคณะกรรมการได้

คณะกรรมการฯ ที่ได้รับการแต่งตั้งจากรัฐบาล สามารถคลายความเข้มงวดของกฎระเบียบต่างๆ ที่ใช้ควบคุมการใช้อำนาจดุลพินิจของเจ้าหน้าที่รัฐได้ จึงนำไปสู่ความไม่สุจริต และไม่โปร่งใสในการบริหารงาน
เกิดการเลือกปฏิบัติ มีการแทรกแซงจากฝ่ายการเมือง ส่งผลให้ระบบธรรมาภิบาลขาดหายไป

องค์การมหาชน หรือองค์กรสาธารณะนอกระบบราชการ แยกเป็น 3 ประเภท

1.องค์การมหาชนที่จัดตั้งตามพระราชบัญญัติเฉพาะหน่วยงานแต่ละแห่ง เช่น สำนักงานกองทุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ทีวีไทย) สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้านและชุมชนแห่งชาติ เป็นต้น

2.องค์การมหาชนที่จัดตั้งโดยพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งหน่วยงาน ตามพระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542 เช่น โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.) โรงพยาบาลบ้านแพ้ว ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร เป็นต้น

3.หน่วยบริการรูปแบบพิเศษ ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการบริหารงานของหน่วยงานบริการรูปแบบพิเศษ พ.ศ. 2548 เช่น สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย สถานีโทรทัศน์เอ็นบีที สถาบันส่งเสริมการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี เป็นต้น

ความรู้ที่ได้รับจากการสัมมนาเที่ยวนี้ก็คือ ลักษณะพิเศษขององค์การมหาชน ที่เกิดจากพระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542 ที่เอื้อให้เกิดการทุจริตแบบถูกกฎหมายก็คือ รัฐบาลเป็นผู้แต่งตั้งคณะกรรมการของหน่วยงานนั้นๆ คณะกรรมการฯ เป็นผู้ออกกฎระเบียบในการบริหารจัดการของหน่วยงานเอง อันนำไปสู่ลักษณาการชงเองกินเอง

นอกจากรัฐบาลจะจัดงบประมาณเริ่มต้นให้แล้ว รัฐบาลยังจัดงบประมาณสนับสนุนรายปีให้กับหน่วยงานเหล่านี้อีกต่างหาก

ทว่า รายได้ที่เกิดขึ้นกลับไม่ต้องส่งให้กระทรวงการคลัง

บางหน่วยงานถึงกับระบุไว้เลย ถ้าการดำเนินงานของหน่วยงานนั้น ไปขัดแย้งกับหน่วยงานอื่น ต้องส่งเรื่องให้คณะรัฐมนตรีชี้ขาด

เมื่อคณะกรรมการฯ ของหน่วยงานนั้น เป็นคนของรัฐบาลที่แต่งตั้งมากับมือ หลับตาก็นึกออกแล้วว่า รัฐบาลจะยกมือให้ฝ่ายไหน นี่คือช่องทางนำไปสู่การทุจริตทั้งสิ้น

เหล่านี้คือ เนื้อหาการพูดคุยในที่สัมมนา ซึ่งแย่งชิงวันหยุดพักร้อนของผมให้สูญหายไป 2 วัน